Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα φιλοσοφία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα φιλοσοφία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2025

GR: Επιστήμη, Μεταφυσική και η Άρνηση στη Γνώση
EN: Science, Metaphysics, and the Denial of Knowledge

Click for English Version 

 Η ικανότητα του Φαντασιακού: Επιστήμη, Μεταφυσική και η Άρνηση στη Γνώση 


Η Θαυμαστή Ικανότητα του Ανθρώπινου Είδους

Βάζω αυτό το άρθρο εδώ, όχι για την επιστημονική γνώση αφ εαυτής αλλά για την θαυμαστή ικανότητα του εγκεφάλου του ανθρώπινου είδους και την ακρίβεια στην αποκάλυψη της φύσης του σύμπαντος κόσμου. Η θεωρία της σχετικότητας 120 χρονια μετά την δημοσίευσή της από τον Άλμπερτ Άινσταϊν και αφού χρειάστηκε να εξελιχθεί η τεχνολογία ώστε να μπορεί να την επαληθεύσει, επιβεβαιώνεται συνεχώς. Οι αισθήσεις μας είναι πολύ περιορισμένες αλλά το φαντασιακό μας απεριόριστο όπως φαίνεται.

Το εκπληκτικό: Ο χρόνος κυλά διαφορετικά, ανάλογα πόσο κοντά είσαι σε μια μάζα, πόση είναι αυτή η μάζα κλπ. Ο χρόνος στον Άρη κυλά διαφορετικά από ότι στην Γη. Οι δορυφόροι GPS έχουν άλλο χρόνο από τα smart phone μας στην επιφάνεια λόγω της μειωμένης βαρύτητας στην τροχιά τους. Εκπληκτικό! Μπορούμε να αντιληφθούμε και να μετρήσουμε αόρατες και αφηρημένες έννοιες.


Η Στροφή στις Προλήψεις και η Άγνοια

Όμως υπάρχει μια ανησυχητική στροφή τμήματος του πληθυσμού που αρνείται να πάρει την γνώση που είναι πια εύκολα διαθέσιμη στο διαδίκτυο. Προτιμά, από την εύκολη λύση των δεισιδαιμονιών, των προκαταλήψεων και των προλήψεων. Προλήψεις που σχηματίστηκαν όταν ο κόσμος ήταν για τους ανθρώπους ότι μπορούσαν να προσλάβουν με τις περιορισμένες ανθρώπινες αισθήσεις. Και για ό,τι δεν μπορούσαν να εξηγήσουν δημιουργούσαν μια "υπερ" φυσική εξήγηση. Επινόησαν μια οντότητα/δύναμη/ενέργει ώστε να θέτει τάξη στον κόσμο για να ξορκίσουν τον φόβο της αταξίας και της άγνοιας. Διάφοροι θεσμοί δημιουργήθηκαν για να βάλουν τάξη στην Φύση και κανόνες στην ζωή του ανθρώπου. Η θρησκεία είναι η ισχυρότερη δομή από αυτές. Ίσως η άγνοια της επιστήμης οδηγεί προς μια νοοτροπία που επιζητά κάτι ανώτερο να βάλει τάξη στον κόσμο.



Από τον Παραλογισμό στις Θεωρίες Συνωμοσίας

Έτσι υπάρχει ενας παραλογισμός του υπερφυσικού (μεταφυσικό καλείται), του παραλογισμού όπως των ζωδίων, της παραδοξολογίας που ερμηνεύουμε με όσα μπορούμε να δούμε και έτσι η Γη γίνεται επίπεδη, που οδηγεί σε παρανοϊκές θεωρίες συνομωσίας: Τα MRNA εμβόλια, το 5G στην κινητή τηλεφωνία, οι νέες ταυτότητες, ο προσωπικός αριθμός. Μια νοοτροπία παρ-εξήγησης της επιστήμης που μας ταλανίζει και καταπιέζει έως σήμερα.


Εξωγενής και Εσωγενής Ύπαρξη



1. Εξωγενώς: Ο Κόσμος όπως τον Εξηγεί η Επιστήμη

Εξωγενώς της ανθρώπινης ύπαρξης η επιστήμη εξηγεί τον κόσμο όπως είναι: χαοτικός, πιθανοκρατικός, θαυμαστός. Με τους αναλλοίωτους νόμους του που προσπαθούμε να κατανοήσουμε. Ένα κόσμημα, εξού και και ηκόσμος, έστω και αν μας προκαλεί δέος ή φόβο.

2. Εσωγενώς: Ο Επαναπροσδιορισμός της Μεταφυσικής

Εσωγενώς της ανθρώπινης ύπαρξης, *μεταφυσικά, να μπορούμε να αυτονομούμε και όχι να αποδεχόμαστε την ετερονομία που μπορεί να επιβάλλει ένα σύστημα πολιτικό, θρησκευτικό ή άλλο, καθώς το πλαίσιο πολιτικής και κοινωνικής βίωσης το θέτει ο ίδιος ο άνθρωπος.

*Μεταφυσική, ετυμολογία: Η λέξη "Μεταφυσική" προέρχεται από την διάταξη των κειμένων στην βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας (Ανδρόνικος ο Ρόδιος κατά την ταξινόμηση) καθώς τα "Πολιτικά" του Αριστοτέλη βρισκόταν μετά τα "Φυσικά" του ιδίου. Έτσι όποιος ρωτούσε που είναι τα "Πολιτικά" του απαντούσαν "μετά τα Φυσικά" και προέκυψε ο όρος "Μεταφυσική".



Μου φαίνεται λογικό η σειρά τοποθέτησης να εκφράζει την εξέλιξη της ανθρώπινης σκέψης ή την διαδικασία προόδου από την κατανόηση των "Φυσικών" στην δημιουργία της "Πολιτικής" ως διαδικασία συγκρότησης κοινωνικού βίου. Ίσως. Πέρα από αυτό, η έννοια "Μεταφυσική" δεν είχε υποβαθμιστεί σε αυτό που είναι σήμερα, δηλαδή αυθαίρετος ορισμός δυνάμεων που βρίσκονται έξω και πέρα από την δυνατότητα κατανόησης από την επιστήμης και άρα μη αποδείξιμες.

Μεταφυσική: Ο Χώρος της Ανθρώπινης Επινόησης

Η "Μεταφυσική" ως έννοια εννοεί ότι πέρα από την μελέτη του φυσικού κόσμου με τις αρχές, τις σταθερές και τους νόμους του, υπάρχει για το ανθρώπινο είδος η εσωγενής διαδικασία που θέτει έννοιες και αρχές που δεν άπτονται στον φυσικό κόσμο και στον γενετικό προγραματισμό του από το γονιδίωμα του. Έτσι ο άνθρωπος μπορεί να φαντασιωθεί, να θεωρήσει και δημιουργήσει την δομή κοινωνίας που θεωρεί κατάλληλη. Έννοιες όπως: δίκαιο, καλό-κακό και ισότητα-αλληλεγγύη-αδελφοσύνη και Τέχνη είναι επινοήσεις του ανθρώπου. "Μεταφυσικές".


English Version


The Human Brain, Relativity, and the Denial of Knowledge



The Marvelous Capacity of the Human Species

I am posting this article here, not for the scientific knowledge itself, but for the marvelous capacity of the human brain and its accuracy in revealing the nature of the universe. The Theory of Relativity, 120 years after its publication by Albert Einstein, and after technology needed to evolve so it could be verified, is continuously being confirmed. Our senses are very limited, but our imaginative capacity seems unlimited.

The astonishing fact: Time flows differently, depending on how close you are to a mass, how large that mass is, etc. Time on Mars flows differently than on Earth. GPS satellites experience different time than our smartphones on the surface due to the reduced gravity in their orbit. Astonishing! We can perceive and measure invisible and abstract concepts.


The Turn towards Superstition and Ignorance

However, there is a disturbing shift in a portion of the population that refuses to accept the knowledge which is now readily available on the internet. It prefers the easy solution of superstitions, prejudices, and preconceptions. Preconceptions that were formed when the world was, for humans, what they could perceive with their limited human senses. And for whatever they could not explain, they created a "super" natural explanation. They invented an entity/force/energy to bring order to the world and to exorcise the fear of chaos and ignorance. Various institutions were created to impose order on Nature and rules on human life. Religion is the strongest structure among these. Perhaps ignorance of science leads towards a mindset that seeks something higher to impose order on the world.



From Irrationality to Conspiracy Theories

Thus, there is the irrationality of the supernatural (called metaphysical), the irrationality of things like zodiac signs, the paradoxology we interpret with what we can see, and thus the Earth becomes flat, which leads to paranoid conspiracy theories: The MRNA vaccines, 5G in mobile telephony, the new ID cards, the personal number. A mindset of mis-explanation of science that afflicts and suppresses us to this day.


Exogenous and Endogenous Existence



1. Exogenously: The World as Explained by Science

Exogenously to human existence, science explains the world as it is: chaotic, probabilistic, marvelous. With its immutable laws that we strive to understand. A cosmos (ornament), hence the word kosmos, even if it causes us awe or fear.

2. Endogenously: The Reassessment of Metaphysics

Endogenously to human existence, metaphysically, to be able to autonomize and not accept the heteronomy that a political, religious, or other system may impose, as the framework for political and social life is set by the human being itself.

*Metaphysics, etymology: The word "Metaphysics" comes from the arrangement of the texts in the Library of Alexandria (Andronicus of Rhodes during classification) as Aristotle's "Politics" was placed after his "Physics". Thus, whoever asked where the "Politics" was would be answered "after the Physics" and the term "Metaphysics" arose.



It seems logical to me that the order of placement expresses the evolution of human thought or the process of progress from the understanding of "Physics" to the creation of "Politics" as a process of social organization. Perhaps. Beyond that, the concept "Metaphysics" had not been degraded to what it is today, namely an arbitrary definition of forces that are outside and beyond the possibility of scientific understanding and thus unprovable.

Metaphysics: The Realm of Human Invention

"Metaphysics" as a concept means that beyond the study of the physical world with its principles, constants, and laws, there exists for the human species the endogenous process that sets concepts and principles that do not pertain to the physical world or to its genetic programming from its genome. Thus, the human being can fantasize, theorize, and create the structure of society they deem suitable. Concepts such as: justice, good-evil, and equality-solidarity-fraternity and Art are human inventions. "Metaphysical".

Τετάρτη 3 Ιουνίου 2015

Φιλοσοφική διάθεση, περί ψυχής

Με την προσοχή μου και την ενέργειά μου στο νέο μυθιστόρημα που γράφω, για διαλείμματα εγκαινιάζω την κατηγορία Φιλοσοφική διάθεση για κείμενα και θέματα που με απασχολούν. Πρώτο αναρτώ ένα παλιότερο άρθρο για την ψυχή, ύπαρξη ή ερμηνεία.




H ικανότητα ενσυνειδητότητας, μνήμης, εμπειρίας και βιολογικής κατασκευής που συνθέτουν και αμφίδρομα καθορίζουν την προσωπικότητα του ανθρώπου.


Όλη η προηγούμενη αποκτημένη εμπειρία (και η μνήμη) καθώς και η βιολογική κατασκευή, που καθορίζει κάποια πράγματα, άλλες φορές έντονα άλλες όχι, φαίνεται ότι την κάθε προκείμενη στιγμή ενυπάρχουν μέσα στον άνθρωπο "διχσμένα"(-άλλες φορές συμπλέοντα και άλλες αντετιθέμενα) από την θέληση και τον τρόπο σκέψης του κάθε υποκειμένου. Αυτή η "δεύτερη φωνή" που έρχεται ασυναίσθητα, ο δαίμων - η φωνή που μας ψυθιρίζει, το ένστικτο που μας οδηγεί καμιά φορά, που θεωρώ πως είναι μια ακούσια λειτουργία του εγκεφάλου και λειτουργεί ξεχωριστά από το εγώ μπορεί εύκολα να παρερμηνευτεί ως ένας αόρατος συναταξιδιώτης του κάθε υποκειμένου που αλληλεπιδρά μαζί του.

Αν βάλουμε και την επιθυμία-ανάγκη να ξεπεράσουμε τον φόβο-(ή ότι άλλο συναίσθημα προκαλει ένα τόσο τετελεσμένο γεγονός) του θανάτου ή/και της ανυπαρξίας, μπορούμε να οδηγηθούμε σε μονοπάτια σαν αυτά που αναφέρει ο Λυκίνοος στο τελευταίο μύνημά του όσο αφορά τον ορισμό της ψυχής.


"Οι ερωτήσεις μου τέθηκαν πάνω στο θέμα της ψυχής, όπως γίνεται αντιληπτό απο την πλειονότητα των ανθρώπων σήμερα, δηλαδή ώς κάτι (ασαφώς ορισμένο) το οποίο συγκατοικεί με(σα) (σ)το σώμα και τό οποίο συνεχίζει με κάποιες ιδιοτητες (ασαφώς) ορισμένες και μετά από αυτό.Η εννοια της ψυχής όπως την εισάγεις εσύ, είναι διαφορετική (τουλάχιστον για μένα). Ως παράγωγο των λειτουργιών του σώματος. Αλλού είπες ώς παράγωγο των ηλεκτρικών διεργασιών του σώματος. Εδώ δεν υπάρχει καμία μεταφυσική έννοια, παρά ένα ερευνήσιμο μέγεθος/φαινόμενο. αν έχω καταλάβει καλά αυτό που εννοείς. Κάτι σαν τη θερμότητα του σώματος. Αφήνει ένα αποτύπωμα στο περιβάλλον χώρο, γεννιέται και επηρρεάζεται από τις λειτουργίες του σώματος, δεν έχει ίδια ταυτότητα αλλά χαρακτηρίζεται από το ίδιο το άτομο. Το πας λίγο παραπέρα και συμπεριλαμβάνεις όλες τις αλληλεπιδράσεις ενός σώματος (ή ενός συνόλου σωμάτων/οντοτήτων που το θεωρείς ενιαίο) με το περίγυρο. Πολύ διαφορετκή προσέγγιση (αν και εξίσου ασαφής). Κατα μία έννοια είναι σαν να ορίζω τη θερμότητα, φερ' ειπειν, ως ψυχη και μετά να ισχυρίζομαι ότι αφού η θερμότητα υπάρχει, άρα και η ψυχή υπάρχει. Και εδώ υπάρχει το πρόβλημα γιατί η λέξη ψυχή κουβαλάει μαζί της ένα σωρό συνειρμούς.Αλλά αυτός ο ορισμός είναι πολύ διαφορετικός από αυτόν που θέλει την ψυχή ως μια οντότητα. Επειδή δεν έχουμε δώσει ακόμα ορισμός του τι είναι η ψυχή, μιλάμε λίγο στον αέρα. Πάντως η ψυχή ιστορικά και φιλοσοφικά προκαλεί ορισμένους συνειρμούς. Κυρίως αυτόν του ότι είναι (ημι)αυτόνομη οντότητα των έμβιων όντων (αν όχι μόνο του ανθρώπου) η οποία συνυπαρχει μαζί με το σώμα και αλληλεπιδρα (; ). Είναι μάλλον μια σταθερά της μεταβαλλόμενης ανθρώπινης ύπαρξης που της δίνει ταυτότητα και όχι το αντίθετο. Βέβαια, με τόσο ασαφής ορισμούς και με τέτοιο πλήθος φιλοσόφων, στοχαστών και θρησκειών που καταπιάστηκαν μαζί της για να την χρησιμοποιήσουν (από ένα απλά παράγωγο του σώματος, ώς υποκείμενο ανταμοιβών και τιμωριών) άκρη δεν βρίσκουμαι αν δεν την ορίσουμε επακριβώς." Λυκίνοος 


Οπότε αν αποβάλλουμε τον μεταφυσικό-υποκειμενικό και εν πάση περιπτώσει, αόριστο μανδύα της μεταφυσικής προσέγγισης της ψυχής, ή άλλων αναπόδεικτων θεωριών που δεν έχουν καμία πραγματιστική προσέγγιση, καταλήγουμε ότι ψυχή είναι η ίδια η προσωπικότητα που φαίνεται ότι εκτος από το ΕΓΩ που αντιλαμβανόμαστε όλοι ως εαυτό είναι και εκείνες οι λειτουργίες που φαίνεται να ανεξαρτοποιούνται της θελήσεώς μας (βιολογική κατασκευή, μνήμη και εμπειρίες που καθορίζουν τις δράσεις και αποφάσεις μας και λοιπές ανώτερες ή μη λειτουργίες) δηλαδή η ιδεατή έννοια ενός συνόλου λειτουργιών του εγκεφάλου. Έτσι καταδεικνύεται η έλλειψη ανάγκης ύπαρξης μεταφυσικής ή υπερφυσικής διαδραστικής οντότητας ή/και ουσίας για να δίνει ζωή ή νόηση.

Περαιτέρω, κάτω από αυτό το πρίσμα η ψυχή παύει να είναι άβυσσος με την μεταφυσική έννοια αλλά μόνο με την έννοια των χαοτικών μαθηματικών που θα προσδιόριζαν τις παραμέτρους βάση των οποίων (εσωγενείς) λειτουργεί ο εγκέφαλος (λ.χ. εγκεφαλικά κύτταρα, τρόπος σύνδεσης μεταξύ τους κλπ) ή (εξωγενείς) επηρεάζουν την προσωπικότητα (λ.χ. περιβάλλον, κοινωνικοποίηση κλπ).

Οι πράξεις μας μπορούν να γίνουν απόλυτα διακριτές ως προς τη σχέση αιτίου και αιτιατού μέσα από μια φυσική ροή των γεγονότων και μέσα από αυτή τη σχέση (εξαιρώντας τις παθολογικές καταστάσεις) να προσδιοριστεί, και παιδευτικά, η εγκόσμια οντότητα της ύπαρξης όπως και η φέρουσα ευθύνη των πράξεων του υποκειμένου.

Κάτω από αυτό το πρίσμα δεν μπορούμε να μιλούμε για αιτιοκρατική αντίληψη διότι ενώ οι παράγοντες είναι και φυσικοί και έχουν σχέση αιτίου αιτιατού λόγω της χαοτικής φύσης του όλου θέματος δεν μπορούν να γίνουν απόλυτα διακριτοί ως προς τα αίτια....

Όταν οι παράγοντες που επηρεάζουν το σύστημα είναι τόσοι πολλοί και πολύπλοκοι τότε μπορείς να διακρίνεις μόνο κάποια πράγματα. Ευτυχώς γιατί έτσι σχηματίζεται και η μοναδικότητα και η διαφορετικότητα και κυρίως η ελεύθερη βούληση πραγματώνεται από τη φύση και την ουσία της ύπαρξης.

Περαιτέρω, ομολογώ ότι δεν μπορούσα να αντιληφθώ αυτό που έλεγε ο Αριστοτέλης στα περί ψυχής για την διαδραστικότητα των φυσικών αισθήσεων με την ψυχή.
Αναρωτιόμουν γιατί δεν αναφέρει τη νόηση και τον τρόπο που αφομοιώνει τα ερεθίσματα και επιμένει στην εξέταση του φυσικού κόσμου χωρίς να ψάχνει το υπερβατικό.
Τώρα θεωρώ ότι εννοούσε την πραγμάτωση της ψυχής μέσα από τη διαδραστικότητα με τη φυσική πραγματικότητα - που περιλαμβάνει και αναπτύσσει και τη νόηση. Δεν ήξερε βέβαια για την λειτουργία του εγκεφάλου που γνωρίζουμε εμείς σήμερα, όμως ο μέγας Σταγειρίτης είχε αντιληφθεί την ουσία του πράγματος, την εγκοσμιότητα του ανθρώπου και τη σχέση αιτίου αιτιατού, που αυτός θεμελίωσε...

Στην πρακτική της ζωής αυτή η αντίληψη αναιρεί την μεταθανάτιο παρουσία, όποια και αν είναι αυτή καθώς και όποια αντίληψη περί μεταθανάτιας ανταμοιβής.

Κάνει τον άνθρωπο να αντιληφθεί ότι δεν είναι κάποιο υπέρτερο δημιούργημα πάνω και έξω από τη φύση και ότι είναι εξελιγμένος από την πιο ταπεινή μορφή ζωής που υπάρχει συντεθειμένος όμως από αστρόσκονη, κυριολεκτικά αφού τα υλικά που συντίθενται όλα δημιουργούνται από τις θερμοπυρηνικές αντιδράσεις στο κέντρο των άστρων.

Μπορεί το πέρασμά του από τη ζωή να είναι μια τυχαιότητα, που μπορεί να ψηλαφηθεί στα αίτια και τα αιτιατά της, αλλά είναι μια παρουσία που πρέπει να αναλάβει με ευθύνη προσωπική του ο καθένας απέναντι στην φύση και στους απογόνους του και κάτω από αυτό το πρίσμα πρέπει να τοποθετηθεί απέναντι στα τεκταινόμενα (ανθρώπινα και μη). Η τυχαιότητα της υπάρξεως δεν σημαίνει και την ύπαρξη (ή ανυπαρξία) άλλης νοήμονος ζωής στο σύμπαν.

Αν είμαστε η μοναδική νοήμων ζωή τότε η ευθύνη γίνεται τεράστια αφού παραφράζοντας τον Carl Sagan εμείς είμαστε η ψυχή του σύμπαντος.