Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αυτονομία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αυτονομία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 2025

GR: Επιστήμη, Μεταφυσική και η Άρνηση στη Γνώση
EN: Science, Metaphysics, and the Denial of Knowledge

Click for English Version 

 Η ικανότητα του Φαντασιακού: Επιστήμη, Μεταφυσική και η Άρνηση στη Γνώση 


Η Θαυμαστή Ικανότητα του Ανθρώπινου Είδους

Βάζω αυτό το άρθρο εδώ, όχι για την επιστημονική γνώση αφ εαυτής αλλά για την θαυμαστή ικανότητα του εγκεφάλου του ανθρώπινου είδους και την ακρίβεια στην αποκάλυψη της φύσης του σύμπαντος κόσμου. Η θεωρία της σχετικότητας 120 χρονια μετά την δημοσίευσή της από τον Άλμπερτ Άινσταϊν και αφού χρειάστηκε να εξελιχθεί η τεχνολογία ώστε να μπορεί να την επαληθεύσει, επιβεβαιώνεται συνεχώς. Οι αισθήσεις μας είναι πολύ περιορισμένες αλλά το φαντασιακό μας απεριόριστο όπως φαίνεται.

Το εκπληκτικό: Ο χρόνος κυλά διαφορετικά, ανάλογα πόσο κοντά είσαι σε μια μάζα, πόση είναι αυτή η μάζα κλπ. Ο χρόνος στον Άρη κυλά διαφορετικά από ότι στην Γη. Οι δορυφόροι GPS έχουν άλλο χρόνο από τα smart phone μας στην επιφάνεια λόγω της μειωμένης βαρύτητας στην τροχιά τους. Εκπληκτικό! Μπορούμε να αντιληφθούμε και να μετρήσουμε αόρατες και αφηρημένες έννοιες.


Η Στροφή στις Προλήψεις και η Άγνοια

Όμως υπάρχει μια ανησυχητική στροφή τμήματος του πληθυσμού που αρνείται να πάρει την γνώση που είναι πια εύκολα διαθέσιμη στο διαδίκτυο. Προτιμά, από την εύκολη λύση των δεισιδαιμονιών, των προκαταλήψεων και των προλήψεων. Προλήψεις που σχηματίστηκαν όταν ο κόσμος ήταν για τους ανθρώπους ότι μπορούσαν να προσλάβουν με τις περιορισμένες ανθρώπινες αισθήσεις. Και για ό,τι δεν μπορούσαν να εξηγήσουν δημιουργούσαν μια "υπερ" φυσική εξήγηση. Επινόησαν μια οντότητα/δύναμη/ενέργει ώστε να θέτει τάξη στον κόσμο για να ξορκίσουν τον φόβο της αταξίας και της άγνοιας. Διάφοροι θεσμοί δημιουργήθηκαν για να βάλουν τάξη στην Φύση και κανόνες στην ζωή του ανθρώπου. Η θρησκεία είναι η ισχυρότερη δομή από αυτές. Ίσως η άγνοια της επιστήμης οδηγεί προς μια νοοτροπία που επιζητά κάτι ανώτερο να βάλει τάξη στον κόσμο.



Από τον Παραλογισμό στις Θεωρίες Συνωμοσίας

Έτσι υπάρχει ενας παραλογισμός του υπερφυσικού (μεταφυσικό καλείται), του παραλογισμού όπως των ζωδίων, της παραδοξολογίας που ερμηνεύουμε με όσα μπορούμε να δούμε και έτσι η Γη γίνεται επίπεδη, που οδηγεί σε παρανοϊκές θεωρίες συνομωσίας: Τα MRNA εμβόλια, το 5G στην κινητή τηλεφωνία, οι νέες ταυτότητες, ο προσωπικός αριθμός. Μια νοοτροπία παρ-εξήγησης της επιστήμης που μας ταλανίζει και καταπιέζει έως σήμερα.


Εξωγενής και Εσωγενής Ύπαρξη



1. Εξωγενώς: Ο Κόσμος όπως τον Εξηγεί η Επιστήμη

Εξωγενώς της ανθρώπινης ύπαρξης η επιστήμη εξηγεί τον κόσμο όπως είναι: χαοτικός, πιθανοκρατικός, θαυμαστός. Με τους αναλλοίωτους νόμους του που προσπαθούμε να κατανοήσουμε. Ένα κόσμημα, εξού και και ηκόσμος, έστω και αν μας προκαλεί δέος ή φόβο.

2. Εσωγενώς: Ο Επαναπροσδιορισμός της Μεταφυσικής

Εσωγενώς της ανθρώπινης ύπαρξης, *μεταφυσικά, να μπορούμε να αυτονομούμε και όχι να αποδεχόμαστε την ετερονομία που μπορεί να επιβάλλει ένα σύστημα πολιτικό, θρησκευτικό ή άλλο, καθώς το πλαίσιο πολιτικής και κοινωνικής βίωσης το θέτει ο ίδιος ο άνθρωπος.

*Μεταφυσική, ετυμολογία: Η λέξη "Μεταφυσική" προέρχεται από την διάταξη των κειμένων στην βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας (Ανδρόνικος ο Ρόδιος κατά την ταξινόμηση) καθώς τα "Πολιτικά" του Αριστοτέλη βρισκόταν μετά τα "Φυσικά" του ιδίου. Έτσι όποιος ρωτούσε που είναι τα "Πολιτικά" του απαντούσαν "μετά τα Φυσικά" και προέκυψε ο όρος "Μεταφυσική".



Μου φαίνεται λογικό η σειρά τοποθέτησης να εκφράζει την εξέλιξη της ανθρώπινης σκέψης ή την διαδικασία προόδου από την κατανόηση των "Φυσικών" στην δημιουργία της "Πολιτικής" ως διαδικασία συγκρότησης κοινωνικού βίου. Ίσως. Πέρα από αυτό, η έννοια "Μεταφυσική" δεν είχε υποβαθμιστεί σε αυτό που είναι σήμερα, δηλαδή αυθαίρετος ορισμός δυνάμεων που βρίσκονται έξω και πέρα από την δυνατότητα κατανόησης από την επιστήμης και άρα μη αποδείξιμες.

Μεταφυσική: Ο Χώρος της Ανθρώπινης Επινόησης

Η "Μεταφυσική" ως έννοια εννοεί ότι πέρα από την μελέτη του φυσικού κόσμου με τις αρχές, τις σταθερές και τους νόμους του, υπάρχει για το ανθρώπινο είδος η εσωγενής διαδικασία που θέτει έννοιες και αρχές που δεν άπτονται στον φυσικό κόσμο και στον γενετικό προγραματισμό του από το γονιδίωμα του. Έτσι ο άνθρωπος μπορεί να φαντασιωθεί, να θεωρήσει και δημιουργήσει την δομή κοινωνίας που θεωρεί κατάλληλη. Έννοιες όπως: δίκαιο, καλό-κακό και ισότητα-αλληλεγγύη-αδελφοσύνη και Τέχνη είναι επινοήσεις του ανθρώπου. "Μεταφυσικές".


English Version


The Human Brain, Relativity, and the Denial of Knowledge



The Marvelous Capacity of the Human Species

I am posting this article here, not for the scientific knowledge itself, but for the marvelous capacity of the human brain and its accuracy in revealing the nature of the universe. The Theory of Relativity, 120 years after its publication by Albert Einstein, and after technology needed to evolve so it could be verified, is continuously being confirmed. Our senses are very limited, but our imaginative capacity seems unlimited.

The astonishing fact: Time flows differently, depending on how close you are to a mass, how large that mass is, etc. Time on Mars flows differently than on Earth. GPS satellites experience different time than our smartphones on the surface due to the reduced gravity in their orbit. Astonishing! We can perceive and measure invisible and abstract concepts.


The Turn towards Superstition and Ignorance

However, there is a disturbing shift in a portion of the population that refuses to accept the knowledge which is now readily available on the internet. It prefers the easy solution of superstitions, prejudices, and preconceptions. Preconceptions that were formed when the world was, for humans, what they could perceive with their limited human senses. And for whatever they could not explain, they created a "super" natural explanation. They invented an entity/force/energy to bring order to the world and to exorcise the fear of chaos and ignorance. Various institutions were created to impose order on Nature and rules on human life. Religion is the strongest structure among these. Perhaps ignorance of science leads towards a mindset that seeks something higher to impose order on the world.



From Irrationality to Conspiracy Theories

Thus, there is the irrationality of the supernatural (called metaphysical), the irrationality of things like zodiac signs, the paradoxology we interpret with what we can see, and thus the Earth becomes flat, which leads to paranoid conspiracy theories: The MRNA vaccines, 5G in mobile telephony, the new ID cards, the personal number. A mindset of mis-explanation of science that afflicts and suppresses us to this day.


Exogenous and Endogenous Existence



1. Exogenously: The World as Explained by Science

Exogenously to human existence, science explains the world as it is: chaotic, probabilistic, marvelous. With its immutable laws that we strive to understand. A cosmos (ornament), hence the word kosmos, even if it causes us awe or fear.

2. Endogenously: The Reassessment of Metaphysics

Endogenously to human existence, metaphysically, to be able to autonomize and not accept the heteronomy that a political, religious, or other system may impose, as the framework for political and social life is set by the human being itself.

*Metaphysics, etymology: The word "Metaphysics" comes from the arrangement of the texts in the Library of Alexandria (Andronicus of Rhodes during classification) as Aristotle's "Politics" was placed after his "Physics". Thus, whoever asked where the "Politics" was would be answered "after the Physics" and the term "Metaphysics" arose.



It seems logical to me that the order of placement expresses the evolution of human thought or the process of progress from the understanding of "Physics" to the creation of "Politics" as a process of social organization. Perhaps. Beyond that, the concept "Metaphysics" had not been degraded to what it is today, namely an arbitrary definition of forces that are outside and beyond the possibility of scientific understanding and thus unprovable.

Metaphysics: The Realm of Human Invention

"Metaphysics" as a concept means that beyond the study of the physical world with its principles, constants, and laws, there exists for the human species the endogenous process that sets concepts and principles that do not pertain to the physical world or to its genetic programming from its genome. Thus, the human being can fantasize, theorize, and create the structure of society they deem suitable. Concepts such as: justice, good-evil, and equality-solidarity-fraternity and Art are human inventions. "Metaphysical".

Τρίτη 24 Ιουνίου 2025

Αυτονομία και ετερονομία

wiki:Κορνήλιος Καστοριάδης

Εξαιρετικά σημαντική προσωπικότητα διανόησης, πολιτικής και φιλοσοφίας. Σε αντίθεση με το σημερινό πολιτικό σκηνικό, που είναι εντελώς τοξικό και απολίτικο ακθώς, όπως θα διαβάσετε παρακάτω αυτο-ταυτολογείται, και ετερονομεί. Στο πολιτικό αυτό σύστημα η κοινωνία ετεροκαθορίζεται και δεν αυτοπροσδιορίζεται. Μια προσέγγιση που με οδήγησε στο δικό μου έργο - προφανώς δεν κάνω καμία σύγκριση με το τεράστιο μέγεθος του Καστοριάδη - "Δμοκρατία, αυτή η άγνωστη... κρίση"


Αυτονομία και ετερονομία

Μέρος μιας σειράς για τον Ελευθεριακό σοσιαλισμό

Η έννοια της αυτονομίας ήταν κεντρική στα πρώτα του γραπτά,[188] και συνέχισε να επεξεργάζεται την έννοια, τις εφαρμογές και τα όριά της μέχρι τον θάνατό του, κερδίζοντας τον τίτλο του «φιλοσόφου της αυτονομίας». Η ίδια η λέξη είναι ελληνική, όπου το αυτό- σημαίνει «από/για τον εαυτό» και το νόμος σημαίνει «νόμος». Αναφέρεται στην κατάσταση της «αυτο-θέσμισης» μέσω της οποίας κάποιος δημιουργεί τους δικούς του νόμους, είτε ως άτομο είτε ως ολόκληρη κοινωνία. Και ενώ κάθε κοινωνία δημιουργεί τους δικούς της θεσμούς, μόνο τα μέλη των αυτόνομων κοινωνιών έχουν πλήρη επίγνωση του γεγονότος και θεωρούν τους εαυτούς τους ως την απόλυτη πηγή δικαιοσύνης.[189] Αντίθετα, τα μέλη των «ετερόνομων κοινωνιών» (ετερο-, «άλλο») αναθέτουν αυτή τη διαδικασία σε μια εξουσία εκτός της κοινωνίας, αποδίδοντας συχνά την πηγή των παραδόσεών τους σε θεϊκές προελεύσεις ή, στη σύγχρονη εποχή, στην «ιστορική αναγκαιότητα».[190] Ο Καστοριάδης εντόπισε στη συνέχεια την ανάγκη των κοινωνιών όχι μόνο να δημιουργούν αλλά και να νομιμοποιούν τους νόμους τους, να εξηγούν, με άλλα λόγια, γιατί οι νόμοι τους είναι δίκαιοι. Οι περισσότερες παραδοσιακές κοινωνίες το έκαναν αυτό μέσω της θρησκείας, ισχυριζόμενες ότι οι νόμοι τους δόθηκαν από τον Θεό ή έναν μυθικό πρόγονο και επομένως πρέπει να είναι αληθινοί.

Μια εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα βρίσκεται στην Αρχαία Ελλάδα, όπου το σύνολο των πόλεων-κρατών που εξαπλώθηκαν σε όλη την ανατολική Μεσόγειο, αν και δεν ήταν όλες δημοκρατικές, έδειξαν έντονα σημάδια αυτονομίας, και κατά την ακμή της, η κλασική Αθήνα απέκτησε πλήρη επίγνωση του γεγονότος, όπως φαίνεται στον Επιτάφιο του Περικλή, όπου ο Περικλής επαινεί τον αθηναϊκό τρόπο ζωής — εκτιμώντας την ελευθερία πάνω από την απλή ειρήνη και ησυχία.[191] Ο Καστοριάδης θεωρούσε την Αρχαία Ελλάδα, ένα θέμα που τράβηξε όλο και περισσότερο την προσοχή του, όχι ως πρότυπο προς αντιγραφή, αλλά ως ένα πείραμα που θα μπορούσε να εμπνεύσει μια πραγματικά αυτόνομη κοινότητα — μια κοινότητα που θα μπορούσε να νομιμοποιήσει τους νόμους της χωρίς να αναθέτει την πηγή τους σε μια ανώτερη αρχή. Οι Έλληνες διέφεραν από άλλες κοινωνίες επειδή όχι μόνο ξεκίνησαν ως αυτόνομοι, αλλά διατήρησαν αυτό το ιδανικό αμφισβητώντας συνεχώς τους νόμους τους, ενώ τους υπάκουαν στον ίδιο βαθμό (ακόμη και σε σημείο επιβολής θανατικής ποινής), αποδεικνύοντας ότι οι αυτόνομες κοινωνίες μπορούν πράγματι να υπάρχουν.

Όσον αφορά τις σύγχρονες κοινωνίες, ο Καστοριάδης σημειώνει ότι ενώ οι θρησκείες έχουν χάσει μέρος της κανονιστικής τους λειτουργίας, η φύση τους εξακολουθεί να είναι ετερόνομη, μόνο που αυτή τη φορά έχει ορθολογικές προφάσεις. Ο καπιταλισμός νομιμοποιείται μέσω της «λογικής», ισχυριζόμενος ότι «βγάζει λογικό νόημα»,[192] αλλά ο Καστοριάδης παρατήρησε ότι όλες αυτές οι προσπάθειες είναι τελικά ταυτολογικές, στο ότι μπορούν να νομιμοποιήσουν ένα σύστημα μόνο μέσω των κανόνων που ορίζονται από το ίδιο το σύστημα. Έτσι, όπως ακριβώς η Παλαιά Διαθήκη ισχυριζόταν ότι «Υπάρχει μόνο ένας Θεός, ο Θεός», ο καπιταλισμός ορίζει τη λογική ως τη μεγιστοποίηση της χρησιμότητας και την ελαχιστοποίηση του κόστους, και στη συνέχεια νομιμοποιείται με βάση την αποτελεσματικότητά του να πληροί αυτά τα κριτήρια. Παραδόξως, αυτός ο ορισμός της λογικής μοιράζεται και από τον Κομμουνισμό, ο οποίος, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σε φαινομενική αντίθεση, είναι προϊόν του ίδιου φαντασιακού, και χρησιμοποιεί τις ίδιες έννοιες και κατηγορίες για να περιγράψει τον κόσμο, κυρίως με υλικούς όρους και μέσω της διαδικασίας της ανθρώπινης εργασίας.


Το σχέδιο της αυτονομίας

Ο Καστοριάδης βλέπει την πολιτική οργάνωση των αρχαίων ελληνικών πόλεων όχι ως ένα μοντέλο προς μίμηση, αλλά μάλλον ως πηγή έμπνευσης προς μια αυτόνομη κοινωνία. Απορρίπτει επίσης τον όρο «πόλη-κράτος» που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις αρχαίες ελληνικές πόλεις· γι' αυτόν, η διοίκηση των ελληνικών πόλεων δεν ήταν αυτή ενός Κράτους με τη σύγχρονη έννοια του όρου, καθώς οι ελληνικές πόλεις ήταν αυτοδιοικούμενες. Το ίδιο ισχύει και για τον αποικισμό, καθώς οι γειτονικοί Φοίνικες, οι οποίοι είχαν παρόμοια επέκταση στη Μεσόγειο, ήταν μοναρχικοί μέχρι το τέλος τους. Κατά τη διάρκεια αυτής της εποχής του αποικισμού, ωστόσο, γύρω στην εποχή των επικών ποιημάτων του Ομήρου, οι Έλληνες, αντί να μεταφέρουν το κοινωνικό σύστημα της μητρόπολής τους στην νεοσύστατη αποικία, για πρώτη φορά στην γνωστή ιστορία, νομοθέτησαν εκ νέου από την αρχή. Αυτό που επίσης έκανε τους Έλληνες ξεχωριστούς ήταν το γεγονός ότι, ακολουθώντας τα παραπάνω, διατήρησαν αυτό το σύστημα ως διαρκή αυτονομία, το οποίο οδήγησε στην άμεση δημοκρατία.

Αυτό το φαινόμενο της αυτονομίας είναι και πάλι παρόν στην ανάδυση των κρατών της βόρειας Ιταλίας κατά την Αναγέννηση,[193] ως προϊόν μικρών ανεξάρτητων εμπόρων.

Βλέπει μια ένταση στη σύγχρονη Δύση μεταξύ, αφενός, του σχεδίου της αυτονομίας και του δυναμικού για δημιουργικότητα και, αφετέρου, της συντριπτικής δύναμης του καπιταλισμού. Αυτά χαρακτηρίζονται αντίστοιχα ως το δημιουργικό φαντασιακό και το καπιταλιστικό φαντασιακό:

«Πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι της ιστορίας, της ιστορίας με την ευρεία έννοια. Ένας δρόμος φαίνεται ήδη σαφώς χαραγμένος, τουλάχιστον στον γενικό του προσανατολισμό. Αυτός είναι ο δρόμος της απώλειας νοήματος, της επανάληψης κενών μορφών, του κομφορμισμού, της απάθειας, της ανευθυνότητας και του κυνισμού ταυτόχρονα με την αυξανόμενη κυριαρχία του καπιταλιστικού φαντασιακού της απεριόριστης επέκτασης της «ορθολογικής κυριαρχίας», της ψευδολογικής ψευδοκυριαρχίας, μιας απεριόριστης επέκτασης της κατανάλωσης για χάρη της κατανάλωσης, δηλαδή για το τίποτα, και μιας τεχνοεπιστήμης που έχει αυτονομηθεί στην πορεία της και που είναι προφανώς εμπλεκόμενη στην κυριαρχία αυτού του καπιταλιστικού φαντασιακού.

Ο άλλος δρόμος πρέπει να ανοιχτεί: δεν είναι καθόλου χαραγμένος. Μπορεί να ανοιχτεί μόνο μέσω μιας κοινωνικής και πολιτικής αφύπνισης, μιας αναβίωσης του σχεδίου της ατομικής και συλλογικής αυτονομίας, δηλαδή της βούλησης για ελευθερία. Αυτό θα απαιτούσε μια αφύπνιση της φαντασίας και του δημιουργικού φαντασιακού.»[77]

Υποστηρίζει ότι, τους τελευταίους δύο αιώνες, οι ιδέες για την αυτονομία επανέρχονται στο προσκήνιο: «Αυτή η εξαιρετική αφθονία φτάνει σε ένα είδος κορύφωσης κατά τους δύο αιώνες που εκτείνονται μεταξύ 1750 και 1950. Πρόκειται για μια πολύ συγκεκριμένη περίοδο λόγω της πολύ μεγάλης πυκνότητας της πολιτιστικής δημιουργίας, αλλά και λόγω της πολύ ισχυρής ανατρεπτικότητάς της.»[194][195]